Κάνοντας μία αλλαγή: Πώς στηρίζουμε τα παιδιά

Οι οικογένειες, στον Κύκλος της Ζωής τους, μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με πολλές και διάφορες αλλαγές. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να είναι μετακομίσεις σε άλλες γειτονιές, σε άλλες πόλεις, χώρες, ο ερχομός ενός νέου μέλους, ένα διαζύγιο, κ.τ.λ. Κάθε οικογένεια βρίσκει τους δικούς της τρόπους να αντιμετωπίσει την κάθε συνθήκη με την οποία έρχεται αντιμέτωπη. Τα συναισθήματα που θα προκύψουν μπορεί να είναι πολλά ή και έντονα (άγχος, θλίψη, κ.α.).

Όσον αφορά στις παραπάνω αλλαγές, δεν υπάρχουν “χρυσές” συμβουλές που μπορεί κάποια οικογένεια να ακολουθήσει και να βγει “αλώβητη” από την εκάστοτε κατάσταση. Σχετικά όμως με τα παιδιά, μπορούν να δοθούν ενδεικτικές προτάσεις οι οποίες μπορεί να ελαχιστοποιήσουν τα αποτελέσματα του άγχους που μπορεί να σχετίζεται με μία αλλαγή, μέσα από τις οποίες μπορεί να αναγνωρίσουν τις επιτυχίες των παιδιών μέχρι τώρα αλλά και να ενισχύσουν τις δεξιότητές τους.

Αρχικά, φαίνεται ότι είναι πολύ σημαντικό για τα παιδιά, κατά τη διάρκεια μίας αλλαγής, να διατηρείται μία ρουτίνα και οι συνήθειες τους όσο το δυνατό περισσότερο γίνεται (για παράδειγμα, η ώρα του φαγητού, η ώρα του ξυπνήματος και η ώρα του ύπνου). Προσπαθήστε άλλες αλλαγές να κρατηθούν στα χαμηλότερα δυνατά επίπεδα. Επιπροσθέτως, όπου είναι εφικτό, εμπλέξτε τα παιδιά στην αλλαγή. Για παράδειγμα, σε περίπτωση μετακόμισης, ρωτήστε τα για το τι χρώμα θα ήθελε να είναι το δωμάτιο του ή τι αφίσες θα ήθελε στον τοίχο.

Επιπλέον, υπενθυμίστε τα κατορθώματα του παιδιού. Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε στα παιδιά, με ποιον τρόπο τα κατάφεραν στο παρελθόν, ποιες είναι οι δυνάμεις τους και οι δεξιότητές τους. Επαινέστε και συζητήστε με τα παιδιά το γεγονός ότι και τα μικρά κατορθώματα στην ζωή μας έχουν σημασία και πρέπει να επιβραβεύουμε τον εαυτό μας γι’ αυτά. Σε πρακτικό επίπεδο, εφόσον παρατηρήσετε ότι το παιδί ζορίζεται με την αλλαγή, μπορείτε να μοιραστείτε μία δική σας προσωπική εμπειρία ή κάποιου συγγενικού/ κοντινού προσώπου, που να ταιριάζει με την εκάστοτε αλλαγή που κάνετε με την οικογένειά σας (π.χ. πώς τα καταφέρατε εσείς στην μετακόμιση σας ως παιδί, ή πώς αντιμετωπίσατε μία αντίξοη συνθήκη). Αν δεν υπάρχει κάποια προσωπική ιστορία, μπορείτε να φτιάξετε μία ιστορία για το πως ένα παιδί ή οποιοσδήποτε χαρακτήρας εσείς επιλέξετε έχει αντιμετωπίσει μία αλλαγή (π.χ. καινούργιο σχολείο). Επίσης, καλό θα ήταν να μην υπερφορτωθεί το παιδί με νέους στόχους ή προκλήσεις. Δώστε χρόνο και στο παιδί και σε εσάς και σε όλη την οικογένεια.

Για τις δημιουργικές οικογένειες, μπορεί να προταθεί κάτι πιο δημιουργικό. Μπορείτε να δημιουργήσετε ένα βιβλίο ή ένα κολλάζ, το οποίο θα αποτελείται από όλα αυτά που συμβαίνουν εξαιτίας μιας αλλαγής, είτε αυτά είναι θετικά είτε αρνητικά. Αυτό σίγουρα μπορεί να αποτελέσει καλή αφορμή για συζήτηση και μοίρασμα.

Αν η αλλαγή στην οικογένεια αφορά σε μετακόμιση, προσπαθήστε να προωθήστε με διάφορους τρόπους νέες κοινωνικές σχέσεις, ερευνώντας ευκαιρίες φιλίας για το παιδί όχι μόνο μέσα στο σχολείο αλλά και έξω από αυτό.

Μια αλλαγή έχει και καλές και κακές στιγμές. Μπορεί να υπάρξουν μέρες που το παιδί (αλλά και όλη η οικογένεια) μπορεί να νιώθει λυπημένο, αγχωμένο ή ανήσυχο. Αναγνωρίστε όλα τα συναισθήματα, καθώς όλα τα συναισθήματα, θετικά και αρνητικά, είναι φυσιολογικά και αναμενόμενα. Μην ακυρώνετε ή αμφισβητείτε οποιοδήποτε συναίσθημα που το παιδί μπορεί να εκφράσει. Προ πάντων, ακούστε το παιδί σας. Δημιουργήστε τον χώρο και το χρόνο για να εκφραστεί και ακούστε το. Γιατί όχι μοιραστείτε κι εσείς την οποιαδήποτε ανησυχία σας σχετικά με την αλλαγή. Τέλος, φροντίστε τον εαυτό σας ως γονείς, “χωρέστε” και τα δικά σας συναισθήματα. Φροντίζοντας τον εαυτό σας, “δείχνετε” παράλληλα και στα παιδιά αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης.

Καταλήγοντας, κάθε αλλαγή, ταρακουνά το σύστημα της οικογένειας. Η μία αλλαγή μπορεί να φέρει την άλλη, διάφορα συναισθήματα εγείρονται, συγκρούσεις, επανενώσεις, εξελίξεις. Κάθε αλλαγή είναι μέρος του κύκλου και ένας τρόπος με τον οποίο, η κάθε οικογένεια μαθαίνει να επιβιώνει και να εξελίσσεται.

Βιβλιογραφία

Plummer, D., & Harper, A. (2010). Helping children to cope with change, stress and anxiety: A photocopiable activities book. Jessica Kingsley Publishers.