Παιδιά και Οικογενειακή Θεραπεία

“Μήπως να έρθουμε με το σύζυγο μόνο καλύτερα;”, “Μήπως όμως τα παιδιά να καθίσουν σπίτι να μας αφήσουν να συζητήσουμε για τα θέματα τους;” Συχνά οι γονείς αναρωτιούνται ή προβληματίζονται για τη συμμετοχή των παιδιών τους στην θεραπευτική διαδικασία. Ανησυχούν μήπως τα παιδιά τους αποκαλύψουν μυστικά ; Φοβούνται οι ίδιοι ότι δεν θα μπορούν να εκφραστούν το ίδιο; Θέλουν να μοιραστούν πληροφορίες τις οποίες όμως ταυτόχρονα δεν θέλουν να αποκαλύψουν σε αυτά; Όλα τα παραπάνω είναι συχνές ανησυχίες και δυσκολίες, τις οποίες όμως μπορούμε να καταλάβουμε, να ακούσουμε και να διαπραγματευτούμε πριν αλλά και κατά τη διάρκεια της οικογενειακής θεραπείας συμπεριλαμβάνοντας και τις φωνές των παιδιών.

Τα παιδιά βρίσκονται πάντα μέσα σε σχέσεις ενώ απολαμβάνουν την αίσθηση του “ανήκειν”. Ανήκουν στο σχολείο, στην τάξη τους, στην οικογένειά τους, στις φιλίες τους και αλλού. Σπάνια θα λέγαμε μένουν μόνα τους, οπότε πάντα βρίσκονται μέσα στις σχέσεις. Αναφέρουμε τη σχέση πατέρα-παιδιού, μητέρας-παιδιού, αδερφού-αδερφής. Πολύ συχνά, παρατηρείται το γεγονός ότι όποτε ένα παιδί δυσκολεύεται ή δεν είναι ευτυχισμένο, τείνουμε να το απομακρύνουμε από τις παραπάνω σχέσεις και το προσεγγίζουμε σαν να έχει αυτό το πρόβλημα. Πιο βοηθητικό σίγουρα θα ήταν αντί να το βλέπουμε σαν “το πρόβλημα” να εστιάζουμε στις σχέσεις με τους σημαντικούς του άλλους.

Οι φωνές των παιδιών είναι εξίσου σημαντικές με αυτές των μελών της οικογένειας, καθώς όλες οι φωνές συν-δημιουργούν την ιστορία της οικογένειας, τον τρόπο λειτουργίας της, καθώς και τις δυσκολίες της. Τα παιδιά άλλωστε είναι εξαιρετικοί παρατηρητές και μπορούν με ευκολία να περιγράψουν τι κάνουν οι άλλοι αλλά και ποιος κάνει τι και ποτέ. Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να μιλάει σε μια οικογενειακή θεραπεία (όσο βοηθητικό θα ήταν για όλους αυτό), για τον λόγο αυτό, αν ένα παιδί δεν επιθυμεί να μιλήσει, έχουμε να διερευνήσουμε για ποιο λόγο μπορεί να σιωπά αλλά και να το προτρέψουμε να μας υποδείξει ποιος/ποια θα ήθελε να μιλήσει για εκείνο.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ο θεραπευτής συχνά μιλάει δύο γλώσσες, αυτή των ενηλίκων κι αυτήν των παιδιών, ώστε να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο στο οποίο όλοι θα μπορούν να συμμετέχουν και να νιώσουν άνετα. Συχνά, όταν είναι παρόντα μικρά παιδιά μπορεί να εφαρμοστεί ένας συνδυασμός δράσης (π.χ. παιχνίδι, ζωγραφική, παραμύθι) και ομιλίας. Τέλος, να είστε σίγουροι πώς τα παιδιά απολαμβάνουν να συμμετέχουν σε οικογενειακές συνεδρίες, παρόλα αυτά δεν επιθυμούν να είναι αυτά το επίκεντρο της προσοχής. Ποιος θα ήθελε άλλωστε;

Γενικώς λοιπόν, οι γονείς τείνουν να διστάζουν να βρεθούν σε θεραπεία μαζί με τα παιδιά τους, ωστόσο συχνά (-φυσικά ανάλογα τις δυσκολίες για τις οποίες έρχεται κάποιος σε θεραπεία-π.χ. σε μία απιστία ή σε συζυγικές συγκρούσεις, τα παιδιά ίσως να μην ήταν βοηθητικό να συμμετέχουν σε όλες τις συναντήσεις) κάτι τέτοιο ίσως είναι πιο βοηθητικό ώστε να οδηγηθεί η οικογένεια αυτή σε αλλαγή και να γραφτεί ξανά η ιστορία της με ένα νόημα που θα βιωθεί θερμά από όλους.

Franck Ayroles

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

McAdam, E. (2016). Ακούγοντας τη φωνή του παιδιού: Συντονισμός με τις φωνές της επιρροής. Η κοινωνική κατασκευή της θεραπείας με παιδιά (Μετάλογος, συστημικό περιοδικό, τεύχος 30).

Wilson, J. (2016). Small Steps with Children: A beginner’s guide and a beginner’s mind when meeting children in family therapy. Metalogos (30)